Cầu nâng thẳng đứng sử dụng hệ thống đối trọng và dây cáp để di chuyển một phần nhịp nâng bên trong, phần này vẫn giữ nguyên vị trí nằm ngang khi được nâng lên và hạ xuống như thang máy, cho phép giao thông đường sông đi qua bên dưới cấu trúc. Cầu Hawthorne là ví dụ nổi bật nhất về cầu nâng thẳng đứng.
Một số ví dụ khác trong khu vực Portland là:
Cầu đường sắt Burlington Northern/Sante Fe bắc qua sông Willamette gần St. Johns
Cầu thép đường sắt Union Pacific ở trung tâm thành phố Portland.
Hai cây cầu song sinh thuộc đường cao tốc I-5 bắc qua sông Columbia, nối liền Portland với Vancouver, bang Washington.
Thời gian trung bình để mở một nhịp cầu trên cầu Hawthorne chỉ là tám phút, nhưng người điều khiển cầu đã hoàn thành rất nhiều việc trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó!
Sau khi người điều khiển, làm việc từ phòng điều khiển trên cầu, nhận được yêu cầu mở cầu, họ sẽ tiến hành quét cầu để xác định xem có phương tiện giao thông nào đang lưu thông trên nhịp cầu hay không. Sau đó, họ thông báo qua loa phóng thanh rằng cầu sẽ được mở và bắt đầu các bước chuẩn bị cho nhịp cầu. Đèn đỏ gắn trên các cổng dành cho người đi bộ và xe cộ bắt đầu nhấp nháy để báo hiệu rằng các cổng sẽ đóng lại trong thời gian ngắn. Còi cảnh báo bắt đầu kêu và duy trì suốt quá trình. Đèn giao thông được sử dụng để ngăn các phương tiện đi vào nhịp cầu nâng. Vạch kẻ đường và biển báo "Đi bộ/Không đi bộ" được sử dụng để chỉ ra các khu vực an toàn cho người đi bộ. Các đèn nhấp nháy khác gắn trên các đường dẫn lên cầu cảnh báo các phương tiện đang đến gần rằng nhịp cầu nâng đang mở.
Tiếp theo, người điều khiển hạ các cổng dành cho xe cộ và người đi bộ để ngăn giao thông đi vào nhịp cầu. Sau đó, họ hạ các cổng ở làn đường ra của cầu. Khi tất cả phương tiện giao thông đã rời khỏi nhịp cầu, người điều khiển mở các khóa nhịp để giải phóng nhịp nâng khỏi trụ cầu. (Các khóa nhịp giúp nhịp nâng không bị nảy lên khi giao thông đi qua.) Hai động cơ 150 mã lực quay các hộp giảm tốc được nối với trục và tang trống. Các tang trống này kéo các dây cáp vận hành được nối với nhịp nâng và các tháp cầu. Nhịp nâng được dẫn hướng bởi các con lăn ở mỗi góc. Các con lăn này ngăn nhịp nâng di chuyển sang ngang trong quá trình nâng.
Trọng lượng khổng lồ của nhịp nâng được cân bằng bởi hai đối trọng bê tông, đặt trong các trụ cầu. Trên cầu Hawthorne, mỗi đối trọng nặng khoảng 450 tấn và được nối với nhịp nâng bằng 24 dây cáp. Các tăng đơ trên dây cáp cho phép nhân viên bảo trì điều chỉnh độ căng của dây cáp và sự thẳng hàng của các đối trọng để bù lại sự hao mòn theo thời gian.
Người vận hành có thể điều khiển chuyển động của nhịp nâng bằng cách chọn độ cao đã được xác định trước hoặc tự điều chỉnh tốc độ của động cơ cho đến khi đạt được độ cao mong muốn. Khi nhịp nâng đạt đến độ cao mong muốn, người vận hành dừng động cơ, kích hoạt phanh nhịp và chờ cho đến khi giao thông đường sông đi qua bên dưới nhịp.
Sau khi giao thông đường sông được thông thoáng, người vận hành sẽ đảo ngược trình tự và hạ nhịp cầu nâng xuống vị trí cố định trên cấu trúc. Khi nhịp cầu nâng được khóa vào vị trí, hệ thống sẽ nâng các cổng, tắt còi và đèn, cho phép giao thông đường phố lưu thông trở lại.