Hiếm khi y tế công cộng ở cấp quận huyện lại có tác động sâu rộng trên toàn cầu, nhưng đó chính xác là những gì đã xảy ra vào tháng trước khi Chương trình Phòng chống Ngộ độc Chì của Quận Multnomah phát hiện nồng độ chì độc hại trong một loại kem trị chàm phổ biến của Việt Nam.
Khi Perry Cabot, Chuyên viên Chương trình cấp cao thuộc Chương trình Phòng ngừa Ngộ độc Chì của Sở Y tế Công cộng, được một đồng nghiệp từ Cơ quan Y tế Oregon (OHA) thông báo về một trường hợp phơi nhiễm chì ở Quận Washington lân cận, ông đã ghi nhận nhưng không ngờ sẽ phải sử dụng thông tin này. Trong trường hợp này, người cha đã chủ động khoanh vùng nguồn lây nhiễm chì cho con mình, có thể là từ một giá để giày mua trên Amazon hoặc một loại kem trị chàm của Việt Nam, nhưng nguồn gốc cụ thể vẫn chưa được xác định.
Ngay sau khi biết về trường hợp này, Cabot đã đến thăm nhà một em bé khác được chẩn đoán bị nhiễm độc chì, lần này là ở Quận Multnomah. Ông tuân theo quy trình thông thường của mình, tìm kiếm các nguồn phơi nhiễm tiềm tàng trong nhà. Trong phòng của em bé, ông đã chụp ảnh các nguồn có thể gây nhiễm độc, bao gồm một tuýp kem nhỏ có chữ tiếng Việt trên nhãn. Không có nguồn chì rõ ràng nào khác trong ngôi nhà mới xây của gia đình.
Tò mò, Cabot đã dùng Google Lens để dịch dòng chữ trên tuýp kem và thấy rằng nó được dùng để điều trị bệnh chàm. Ông nhận ra đây không thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên và đã gửi ảnh tuýp kem cho đồng nghiệp của mình tại OHA. Người đồng nghiệp đã đáp lại bằng chính bức ảnh của mình về cùng loại kem trị chàm của Việt Nam, Diep Bao, được chụp một ngày trước đó tại nhà của người bệnh ở Quận Washington. Hai người lập tức hành động: Họ gửi mẫu kem đi xét nghiệm hàm lượng chì, tập hợp các lãnh đạo cộng đồng người Việt và nhân viên Y tế công cộng để giúp lan truyền thông tin, và nộp báo cáo lên Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Liên bang (FDA).
Khi nhận được kết quả xét nghiệm, họ đã rất sốc. Một trong hai chai Diep Bao chứa 9.670 phần triệu (ppm) chì và chai còn lại chứa 7.370 ppm, khiến dung dịch có nồng độ chì khoảng 1%. Con số này cao gấp 1.000 lần mức chì được coi là an toàn. Giới hạn cho phép của FDA đối với chì trong mỹ phẩm là 10 ppm.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cuối cùng đã ban hành lệnh thu hồi và khuyến cáo chính thức đối với kem trị chàm Diep Bao. Thông tin lan truyền và chính phủ Việt Nam bắt đầu điều tra công ty sản xuất loại kem này tại Hà Nội. Cuối cùng, họ cũng quyết định thu hồi Diep Bao, điều này chắc chắn đã ngăn ngừa được ngộ độc chì ở nhiều trẻ em khác.
“Đây là một ví dụ tuyệt vời về y tế công cộng trong thực tiễn,” Cabot nói, khi suy ngẫm về nhiều hệ thống đã được thiết lập để dẫn đến chiến thắng tuyệt vời này:
- Thứ nhất, một trong những phòng khám đã xét nghiệm chì cho trẻ em theo chính sách xét nghiệm toàn diện cho trẻ sơ sinh. Điều này vô cùng quan trọng để xác định tình trạng nhiễm độc chì, vì cả hai đứa trẻ đều không có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào rõ ràng và bảng câu hỏi sàng lọc tiêu chuẩn sẽ không dẫn đến việc xét nghiệm cho những đứa trẻ này. Cabot ủng hộ chính sách xét nghiệm toàn diện, nhưng nhiều phòng khám không có đủ nguồn lực hoặc khả năng để đảm bảo điều đó được thực hiện.
- Thứ hai, cha mẹ của các em nhỏ vô cùng cảnh giác và quan tâm đến sức khỏe của con cái. Nếu người cha trong trường hợp đầu tiên không mua bộ dụng cụ xét nghiệm chì tại nhà, thì loại kem đó đã không được xác định là nguồn chì tiềm ẩn. Người mẹ trong trường hợp ở Quận Multnomah, được đề cập trong video này , cũng rất tích cực hợp tác với Sở Y tế Công cộng.
- Thứ ba, hệ thống phối hợp giữa OHA, Quận Multnomah và Quận Washington, cũng như các quy trình nội bộ, cho phép nhân viên tại các cơ quan liên quan nhanh chóng phối hợp điều tra các nguồn chì tiềm năng. Sau đó, họ có thể nhanh chóng thông báo cho các cộng đồng bị ảnh hưởng về nguồn gốc vấn đề ngay khi xác định được. Sự hợp tác này giữa Dịch vụ Sức khỏe Môi trường và Quan hệ Đối tác Cộng đồng và Xây dựng Năng lực (CPCB) thuộc Phòng Y tế Công cộng, cùng với nhân viên thuộc nhóm Truyền thông và Tiếp thị của Sở Y tế và nhóm Truyền thông của Quận, đã giúp thông tin được lan truyền kịp thời.
Chính nhờ nỗ lực dịch thuật nhanh chóng và các hoạt động tiếp cận cộng đồng của nhân viên CPCB, cùng với sự hỗ trợ từ các nhân viên Y tế công cộng khác có khả năng dịch tài liệu, mà thông tin mới được lan truyền nhanh chóng như vậy. Chi Bùi và Tảo Nguyệt từ CPCB, cùng một nhân viên từ chương trình Phụ nữ, Trẻ sơ sinh và Trẻ em (WIC), đã nhanh chóng vào cuộc khi cần phải liên lạc với cộng đồng người Việt.
“Tôi đánh giá cao việc chúng ta đã hành động rất nhanh chóng,” Bui nói. “Ngay lập tức tôi muốn tham gia và làm hết sức mình để giúp lan tỏa thông tin.” Là một thành viên của cộng đồng người Việt và nhóm CPCB, Chi có vị trí đặc biệt thuận lợi để hỗ trợ công tác dịch thuật và tiếp cận cộng đồng. Cô biết rằng cách hiệu quả nhất để tiếp cận các gia đình cần nghe thông tin này là thông qua trường học và Facebook. Cô đã hợp tác chặt chẽ với Water Berry của CPCB, người phụ trách liên lạc với cộng đồng người châu Á tại Quận Multnomah. Cùng nhau, họ đã chia sẻ các thông điệp đã được dịch với các nhân viên y tế cộng đồng người Việt (CHW), các đối tác cộng đồng và các trường học. Chi cũng đã làm việc với Cabot để tổ chức một buổi tập huấn cho các CHW về phòng ngừa ngộ độc chì và kết nối các CHW với các nguồn lực cần thiết.
Y tế công cộng thường được ca ngợi như một mô hình mà khi hoạt động tốt, sẽ không gây chú ý đến công chúng. Trong trường hợp này, hành động nhanh chóng của ngành Y tế công cộng đã ngăn chặn việc tiếp tục sử dụng và sản xuất một sản phẩm độc hại, cứu sống vô số trẻ em và gia đình khỏi ngộ độc chì. Đây là một thắng lợi to lớn cho các cộng đồng ở Quận Multnomah, trên khắp Hoa Kỳ, và thậm chí trên toàn cầu.
