Chất lượng không khí cũng giống như việc hít thở — chúng ta hiếm khi nghĩ đến nó trừ khi có vấn đề. Dưới bầu trời đầy khói bụi của tháng 9 năm 2020, người dân Oregon hầu như không thể nghĩ đến điều gì khác, khi đã bị buộc phải ở gần nhà do COVID-19 nhưng lại khó tìm được nơi trú ẩn, ngay cả trong nhà, khỏi những vụ cháy rừng kỷ lục đã thải ra lượng chất ô nhiễm kỷ lục vào thung lũng Willamette.
Tuy nhiên, ô nhiễm không khí là mối lo ngại quanh năm đối với nhiều cư dân Quận Multnomah sống gần các tuyến đường đông đúc và khu công nghiệp, cũng như những người mắc các bệnh lý như hen suyễn. Người có thu nhập thấp và người thuộc các nhóm thiểu số chịu ảnh hưởng nặng nề hơn từ ô nhiễm không khí. Và do biến đổi khí hậu, khu vực này đã đến mức mà những tác động đến sức khỏe đó đang ảnh hưởng đến tất cả mọi người.
Hôm nay đánh dấu sự khởi đầu của Tuần lễ Nâng cao Nhận thức về Chất lượng Không khí, thời điểm mà các cơ quan y tế liên bang phối hợp với các đối tác cấp tiểu bang, địa phương và bộ lạc để thúc đẩy nhận thức về chất lượng không khí và sức khỏe.
Cư dân Quận Multnomah hít thở bầu không khí ô nhiễm nhất tiểu bang và đối mặt với nguy cơ mắc ung thư do ô nhiễm cao nhất từ các chất độc hại trong không khí. Mức độ ôzôn tăng cao ở Quận Multnomah đã đe dọa việc tuân thủ Đạo luật Không khí Sạch của liên bang. Và khí thải diesel độc hại vẫn tiếp tục không giảm khi những động cơ cũ, bẩn thỉu được đưa đến Oregon — từ các tiểu bang lân cận với các quy định môi trường nghiêm ngặt hơn không cho phép chúng. Trên thực tế, một số cư dân hít thở lượng khí thải diesel cao gấp 25 lần so với giới hạn vốn đã khá lỏng lẻo của tiểu bang , theo một nghiên cứu năm 2019 do chính quyền địa phương ủy nhiệm.
Các chất ô nhiễm không khí gây kích ứng phổi và tim. Chúng thậm chí có thể khiến một người dễ mắc COVID-19 và các loại virus khác hơn, và làm trầm trọng thêm các triệu chứng. Một số người đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi chúng, bao gồm phụ nữ mang thai, người cao tuổi và những người mắc bệnh tim và phổi.
Tháng trước, Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ đã công bố báo cáo thường niên về Tình trạng Không khí , sử dụng dữ liệu ô nhiễm không khí trong ba năm gần nhất do Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ tổng hợp. Quận Multnomah, thuộc khu vực đô thị Vancouver-Portland-Salem, xếp thứ 23 về mức độ ô nhiễm bụi mịn trong 24 giờ cao nhất trong số 216 khu vực đô thị. Riêng quận Multnomah nhận được điểm “C” về ô nhiễm bụi mịn và ôzôn trong 24 giờ.
Trẻ em phải đối mặt với những rủi ro đặc biệt từ ô nhiễm không khí, vì phổi của chúng vẫn đang phát triển. Chúng thở nhanh hơn người lớn và dành nhiều thời gian hơn ở ngoài trời.
“Trẻ em đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm không khí và chất lượng không khí kém,” Tiến sĩ Pat Hogan, bác sĩ nhi khoa tại Bệnh viện Nhi OHSU Doernbecher cho biết. “Giai đoạn trước khi sinh rất quan trọng đối với sự phát triển của phổi, nhưng phần lớn sự phát triển của phổi diễn ra sau khi sinh và trong vài năm đầu đời. Đó là một giai đoạn nhạy cảm.”
Trong khi người lớn hít thở 12 lần một phút, trẻ sơ sinh hít thở 60 lần một phút. Theo thời gian, tốc độ này sẽ giảm xuống. Nhưng trẻ mới biết đi và trẻ nhỏ cũng thở nhanh hơn. Và việc thở nhanh đó khiến trẻ tiếp xúc với nhiều không khí hơn, và nhiều chất ô nhiễm hơn, đặc biệt là trong những tháng ấm áp khi trẻ chơi ngoài trời.
Những yếu tố đó khiến trẻ em có nguy cơ cao hơn tiếp xúc với các chất ô nhiễm, bao gồm khói cháy rừng và khói bụi, cả hai đều được dự báo sẽ gia tăng khi khí hậu ấm lên. Hogan không thể không nghĩ đến các bệnh nhân của mình mỗi khi lo lắng về tương lai của hành tinh chúng ta.
“Tôi nhìn nhận vấn đề biến đổi khí hậu dưới góc độ sức khỏe trẻ em. Đây thực sự là một vấn đề sức khỏe cộng đồng liên quan đến trẻ em,” ông nói. “Rất nhiều tác động, dù là bệnh tật liên quan đến nhiệt độ, sự thay đổi trong mô hình bệnh tật, hay cháy rừng và ôzôn gia tăng, tất cả đều ảnh hưởng đến trẻ em một cách không cân xứng. Thế hệ của chúng sẽ phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất trong tương lai.”
Nadège Dubuisson, chuyên gia về chất lượng không khí thuộc Sở Y tế Môi trường Quận Multnomah, khuyến khích mọi người nên tạo thói quen kiểm tra chất lượng không khí, giống như việc mọi người kiểm tra thời tiết trước khi ra ngoài.
“Giữa đại dịch COVID-19, mùa khói cháy rừng dữ dội và ô nhiễm thường xuyên từ xe cộ và các đám cháy trong sân nhà, phổi của chúng ta thực sự đang phải làm việc rất vất vả những ngày này,” cô ấy nói. “Về cá nhân, tôi thường xem ứng dụng OregonAir của Sở Bảo vệ Môi trường Oregon (DEQ) khi chuẩn bị cho con nhỏ ra ngoài. Nếu có các vòng tròn màu vàng hoặc cam, chúng tôi sẽ hạn chế thời gian chơi ngoài trời, tránh đi xe hơi khi có thể và bật máy lọc không khí vào ban đêm.”
Dưới đây là ba điều mọi người có thể làm để nâng cao nhận thức về chất lượng không khí:
Hãy làm quen với chỉ số AQI của bạn.
Chỉ số chất lượng không khí (AQI) là thước đo mức độ ô nhiễm không khí do chính phủ liên bang quy định. Giá trị càng cao, mức độ ô nhiễm càng lớn và nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe càng cao. Chỉ số AQI từ 50 trở xuống, được thể hiện bằng màu Xanh lá cây, được coi là tốt. Màu Vàng và Cam, từ 50 đến 150, có thể gây ra vấn đề chỉ đối với những người có bệnh nền và nhạy cảm với ô nhiễm. Những ngày màu Đỏ là không tốt cho sức khỏe của tất cả mọi người. Quận Multnomah đã trải qua 18 ngày trong số 90 ngày qua ở mức Vàng, và chỉ có một ngày ở mức Đỏ.
Khi chất lượng không khí tốt, các chuyên gia y tế khuyến khích mọi người ra ngoài chơi, tập thể dục hoặc đơn giản là thư giãn. Khi chất lượng không khí không tốt, họ khuyên nên giảm thời gian ở ngoài trời hoặc lên kế hoạch lại vào một ngày hoặc thời gian khác khi chất lượng không khí dự kiến sẽ tốt hơn.
Hãy tạo thói quen kiểm tra Chỉ số Chất lượng Không khí (AQI) khu vực bạn sinh sống khi đưa ra các quyết định trong ngày.
Đừng chờ đến khi xảy ra cháy rừng.
Ngày 13 tháng 9 năm 2020 đánh dấu ngày có chất lượng không khí tồi tệ nhất từng được ghi nhận tại Quận Multnomah, phá vỡ kỷ lục trước đó - được thiết lập vào ngày 5 tháng 9 năm 2017 - với hệ số gấp bảy lần.
Thực tế, trong các vụ cháy rừng tháng 9 năm 2020, Quận Multnomah đã có chất lượng không khí tồi tệ nhất thế giới. Và khi biến đổi khí hậu diễn ra nhanh hơn, thời gian và cường độ của mùa cháy rừng sẽ chỉ tăng lên. Vì vậy, đừng chờ đến khi mùa cháy rừng bùng phát mạnh mới bắt đầu. Hãy chuẩn bị những vật dụng cần thiết để làm sạch không khí trong nhà, chẳng hạn như bộ lọc hoặc máy lọc không khí.
Và đối với cư dân sống ở vùng nông thôn của Quận, hãy đảm bảo bảo vệ nhà cửa, đất đai và vật nuôi của bạn khỏi những đám cháy đang lan đến. Hãy xem bài viết về chuẩn bị ứng phó mùa cháy rừng này từ Cơ quan Khuyến nông Đại học Tiểu bang Oregon .
Cẩn thận bỏng!
Các vụ cháy rừng thu hút sự chú ý của chúng ta vào mùa hè và mùa thu, và khí thải diesel bốc mùi khó chịu khắp vùng đất xung quanh các đường cao tốc và đường địa phương đông đúc quanh năm. Nhưng khói từ việc sưởi ấm nhà cửa bằng củi chiếm hơn một nửa lượng ô nhiễm bụi mịn của Quận vào những ngày mùa đông bình thường.
Hàng năm, từ ngày 1 tháng 10 đến ngày 1 tháng 3, Quận Multnomah thực thi quy định cấm đốt củi để hạn chế việc đốt củi vào những ngày chất lượng không khí xấu nhất, hay còn gọi là ngày "Đỏ". Quận cũng khuyến khích người dân tự nguyện tránh sử dụng củi vào những ngày "Vàng" khi chất lượng không khí ở mức độ không lành mạnh vừa phải.
